අ’යන්න

අ’යන්න 1. අකුලනවා - මේ භාව කෘදන්ත පදය නිපැදෙනුයේ ‘අකුළ’ යන ධාතුවෙනි (ක‍්‍රියා මූලයෙනි. එහි යෙදෙන්නේ දාන්ත්‍ය ‘ල’ නො ව මූර්ධන්‍ය ‘ළ’ වේ. එ හෙයින් එයින් නිපැදෙන සියලූ ක‍්‍රියා රූපවල යෙදිය යුතු ‘ළ’ යනු ම ය (අකුළයි, අකුළති, ඇකිළී, ඇකුළුෑ ආදි වශයෙනි*. ‘අකුළ’ යනු ඇති වන්නේ ‘හකුළ’ යන්නෙහි ‘හ්’ අකුර ලොප් වීමෙනි. 2. අක‍්‍රීය - මෙය, සංස්කෘත භාෂාවේ ‘අ’ (උපසර්ගය පූර්ව වූ ‘කෘ’ ධාතුවෙන් නිපැදෙන (විශේෂණ* පදයෙකි. මෙහි යෙදෙන්නේ (දීර්ඝ ‘ක‍්‍රී’ අකුර නො ව (හුස්ව ‘ක‍්‍රි’ අකුර ය එ හෙයින් නිවැරැුදි යෙදුම වනුයේ ‘අක‍්‍රිය’ යනු යි. ‘සක‍්‍රීය’ යන්න ද මෙ බඳු ම වැරැදි යෙදුමෙකි. එහි නිවැරැදි යෙදුම ‘සක‍්‍රිය’ වේ. ‘කෘ’ ධාතුවෙන් නිපදිත ‘ක‍්‍රියා’ යන (නාම පදයේ (කෙටි ‘ක‍්‍රි’ යෙදෙන සැටි දු විමැසීම මැනැවි. කිසිවෙක් ‘ක‍්‍රීයා’ යනු නො ලියති; නො කියති. 3. අග්ගලා - මෙහි හරි යෙදුම ‘අග්ගළා’ යනු යි. අතින් ඝටනය කොට සාදන හෙයින් අත් - ගළා (පර රූපය ගැනීමෙන් අග්ගළා වේ. ගුළි නො කොට, කුඩු ලෙසින් ම භාවිත කිරීමේ දී ‘අත්සුනු’ යන වදන යෙදේ. 4. අහළ පහළ - මේ බොහෝ දෙනකු වරදවා යොදන යුගල පදයෙකි මෙයට බෙහෙවින් හේතු වී ඇත්තේ ‘හ’ අකුරට පසු වැ ‘ල’ ‘ළ’ දෙකින් එකක් යෙදේ නම් ඒ ‘ළ’ යනු ම විය යුතු යැ යි ඇතැමුන් වෙත පවත්නා වැරැුදි අදහස යි ‘අහල’ යන්නෙහි මුල් රුව ‘අසල්’ යන්න වෙයි ‘අස’ යනු ළඟ යි. ල, ල් දෙක ම සිංහලයේ යෙදෙන ස්වාර්ථ (අර්ථය වෙනස් නො කොට ඒ අර්ථය ම දෙන තද්ධිත ප‍්‍රත්‍යය වෙයි. ස - හ මාරුවෙන් අසල ම අහල වේ. පසල යන්න ද පස යන්නට ල ප‍්‍රත්‍යයය එක් වීමෙන් නිපැදෙන බව දැක්විය හැකි ය. මේ හා අනුරූප වැ සංස්කෘතයේ ‘ප‍්‍රත්‍යන්ත’ යනු ද පාලියේ ‘පච්චත’ යනු ද යෙදෙන බව ද දැක්වුව මනා වේ. මේ අනුව නිවැරැුදි යෙදුම ‘අහල පහල’ වේ. 5. අගමැති - මෙ ද අවධානය යොමු විය යුතු යෙදුමෙකි. අග + ඇමැති යනු සන්ධි වී නම් ‘අගැමැති’ විය යුතු ය. අග (උග‍්‍ර* + මැති (මන්ත‍්‍රී* යනු සමාස වී නම් අගමැති විය හැකි ය. එහෙත් ‘අග‍්‍රාමාත්‍ය’ (අග‍්‍ර + අමාත්‍ය* යන්නට අනුරූප සිංහල වදන ලෙස අගමැති යන්න යෙදීම නිවැරැුදි ද යනු විමැසුව මනා වේ. අගැමැති යන්නෙහි ‘ගැ’ යනු ‘ග’ වීමෙන් අගමැති යන රූපය නිපැදුණු බවට ද තර්ක කළ නො හැක්කේ නො වේ. තව ද දුරට විමැසිය යුතු තැනෙකි. 6. අදාල - මෙය ‘හදාර’ ධාතුවෙන් නිපැදුණු අතීත කෘදන්ත පදයෙකි. හදාර ධාතුව හැදෑරීම, කීම ආදි අරුත්හි යෙදේ. එහි මුල ‘හ්’ ලෝපයෙන් හදාර යනු අදාර වේ. කර - කළ, හර - හළ, පතර - පතළ වන අයුරින් අදාර යන්නෙන් අදාළ යන කෘදන්ත රූපය නිපැදේ. අද මෙය අර්ථ විපර්යාසයට පත් ව ‘හදාළ’ යනු එක් අරුතක් ද ‘අදාළ’ යනු වෙනත් අරුතක් ද දෙයි. එහෙත් යෙදිය යුතු ‘ළ’ ම ය. 7. අටලොස් - බොහෝ වියතුන් ගේ ලිපිවල ද මේ වදන මෙ සේ යෙදෙනු දක්නා ලැබෙයි. මෙහි යෙදිය යුත්තේ ‘ළො’ යනු යි. එ විට නිවැරැුදි යෙදුම ‘අටළොස්’ වෙයි. මේ හා අනුරූප වැ පාලියේ යෙදෙනුයේ ‘අට්ඨාරස’ යන වදන යි. සංස්කෘතයේ වනාහි ‘අෂ්ටාදශ’ යනු යෙදේ. පාලි - සංස්කෘත භාෂාගත වචනයෙක යෙදෙන ර, ද ආදිය, ඒ හා අනුරූප සිංහල වචනයෙහි බොහෝ විට ‘ළ’ යනු වැ යෙදේ. එ හෙයින් ඒ අනුව බැලූව ද ‘අටළොස්’ යන්න ම නිවැරැුදි වේ. සප්තදශ (සං.* - සත්තරස (පා.* - සතළොස් (සිංහල*, ත‍්‍රයෝදශ (සං.* - තේරස (පා.* - තෙළෙස් (සිංහල* ආදිය මේ හා සම කැර බැලීම මැනැවි. 8. අඩාල - මෙය බෙහෙවින් වරදවා යොදන වදනෙකි. හරි යෙදුම ‘අඩාළ’ වේ. අඩක් (කොටසක්* කරන ලද (අඩ කළ* යනු මෙහි මුල් අරුත යි. එහෙත් වත්මන් වහරෙහි ‘වැඬේ අඩාළ වුණා’ වැනි තන්හි නැවැතීම් අරුතින් ද මේ වදන යෙදෙනු පෙනේ. අඩක් කිරීමෙන් පසු ‘නැවැතුණා’ යන අරුත ද ගත හැකි බැවින් එ සේ යෙදීම වරදක් ලෙස දැකිය හැකි නො වේ. 9. අන්වීක්ෂය - විද්‍යාව පිළිබඳ ලේඛනවල බෙහෙවින් මේ වැරැුදි වදන යෙදේ. නිවැරැුදි වනුයේ ‘අණ්වීක්ෂය’ යනු යි. මෙය නිපැදෙනුයේ (සංස්කෘතයෙහි* අණු + ඊක්ෂ යන දෙකෙහි සන්ධියෙනි. ‘අණු’ නම් ඉතා ම කුඩා කොටස් ය. ඊක්ෂ’ නම් බැලීම යි. ‘උ’ ලෝපයෙන් ද ‘ව්’ ආගමයෙන් ද අණු + ඊක්ෂ ඝ අණ්වීක්ෂ වේ. අන්වීක්ෂ යැ යි ලියුව හොත් අරුත වනුයේ (අනු + ඊක්ෂ* අනුව බැලීම වේ. මේ ඵසජරදිජදචැ යන ඉංගිරිසි වදන සඳහා තනන ලද පාරිභාෂික වචනයෙකි. ‘අණුදක්නය’ යනු හෙළ බසට වඩාත් ගැළැපෙන වදන යි. 10. අතුල - මෙහි අරුත ‘අසමාන’ යන්න යි. අතුරන ලද යන අරුත දෙන්නට නම් ‘අතුළ’ යන්න යෙදිය යුතු වේ. එ හෙයින් ‘වැලි අතුල මළුව’ වැනි යෙදුම් නිවැරැුදි නො වේ. 11. අතල - ‘අතුරන ලද’ යන අරුතින් ඇතැම්හු මෙය යොදති. ‘අතුළ’ යනු මෙන් ම මෙය ද ඒ අරුතින් ‘අතළ’ විය යුතු යි. මෙහි තව ද අරුතක් වෙයි. එ නම් ‘කෙණ්ඩිය’ යන්න යි. පැන් අතළ යනු ම එ හෙයින් නිවැරැුදි වදන වේ. 12. ඇතුලූ - නොයෙක් වියතුන් විසින් බොහෝ වර මෙහි වරද පෙන්වා දී ඇති නමුදු තව මත් බෙහෙවින් වරදවා යෙදෙන වදනෙකි. දිගු කලක් මුළුල්ලේ වහරෙහි පැවැතුණු මේ වදන දැන් අන්ත්‍ය ස්වරය (වදනෙහි අග යෙදෙන ‘උ’ ස්වරය* ලොප් කොට ‘ඇතුල්’ යන රූපයෙන් ද යෙදේ. ‘ඇතුල්කෝට්ටේ’, ‘ඇතුල්පත්’ වැනි වදන් දැන් වහරට කා වැදී ඇත්තේ ය. කෙසේ වුවත් මෙහි නිවැරැුදි යෙදුම ‘ඇතුළු’ යන්න යි. සංස්කෘතයෙහි අන්තඃ ඝ අන්තර යන්නෙහි අරුත ලැබෙන්නේ ඇතුළු යන්නෙනි. 13. ඇතුළාන්තය - ඇතැම් විට වඩාත් වරදවා ‘ඇතුලාන්තය’ යනුවෙන් ද ලියැවෙන මෙය ඉතා මෑතෙක දී සිංහල වහරට එකතු වූ වදනක් ලෙස සැලැකිය හැකි යි. ‘ඇතුළු’ යන සිංහල වදන හා ‘අන්ත’ යන (පාලි - සංස්කෘත දෙක්හි ම යෙදෙන* වදන සන්ධි කිරීම නො ගැළැපේ. ඇතැමුන් මෙය ඇතුළේත් ඇතුළ යන අරුතින් යොදන නමුදු එ බඳු අරුතක් මෙයින් නො ලැබේ. සංස්කෘතයෙහි අන්තඃ, පාලියෙහි අන්තො යනු ඇතුළු අරුතින් යෙදුණ ද සිංහලයෙහි ‘අන්ත’ යන්නෙන් ලැබෙනුයේ ‘කෙළවර’ යන අරුත යි. එ හෙයින් ඇතුළාන්තය යන්නෙන් ගත හැක්කේ ඇතුළු කෙළවර යන අරුත ම ය. 14. අතරමග - මෙහි නිවැරැුදි වහර අතරමඟ යනු යි. කට වහරෙහි පවා ‘අතරමං’ යනු යෙදේ. ‘මග’ යන්න යටතේ වැඩි දුරටත් විමසා බලමු. 15. අත්‍යාධික - බෙහෙවින් දක්නා ලැබෙන වැරැුදි වහරෙකි. මේ වදන කෙසේ නිපැදෙන්නේ ද යනු විමැසීමෙන් වරද වටහාගත හැකි වේ. අති + අධික යනු සන්ධි වීමේ දී ‘ති’ යන්නෙහි අග ස්වරය ‘ඉ’ ලොප් වේ. එ සඳහා ‘ය්’ යන සමඟ එක් වී ‘ය’ බවට පැමිණේ. එවිට මුළු වදන ‘අත්‍යධික’ යනුවෙන් සිටී. යංශයට පසු වැ ඇලපිල්ලක් යෙදීමට කිසි දු හේතුවක් නො පෙනේ. 16. අත්‍යාලංකාර - මෙය ද අත්‍යාධික යනු මෙන් ම වැරැුදි ලෙස වහරන වදනෙකි. අති + අලංකාර යන දෙ වදන සන්ධි වීමේ දී (පෙර කියූ සේ ම* ‘ත’ යන්නෙහි ‘ඉ’ ලොප් වී ‘ය්’ ආගම වී අලංකාර සමඟ එක් වී අත්‍යලංකාර යන නිවැරැුදි වදන නිපැදේ. 17. අත්‍යාන්ත - මෙය ද පෙර පරිදි ම වැරැදි ලෙස යොදන වදනෙකි. අති + අන්ත යන දෙ වදන සන්ධි වීමෙන් නිපැදෙනුයේ අත්‍යන්ත යන්න යි. 18. අත්‍යාවශ්‍ය - පුවත් පත් ආදියෙහි නිතර ම මේ වැරැුදි වදන යොදනු දක්නා ලැබේ. අති + අවශ්‍ය යන වදන් දෙක සන්ධි වීමෙන් අත්‍යවශ්‍ය යන්න සෑදේ. යංශයෙන් පසු ව ඇල පිල්ලක් නො යෙදේ. සැලැකිය - අංක 15, 16, 17, 18 යටතේ එන සියලූ වදන් බලන්න. ඒවායෙහි සන්ධි වන වදන් දෙකින් දෙ වන වදනේ මුල වනුයේ ‘අ’ යනු යි. එය සමඟ ‘ය්’ එක් වීමෙනි ‘ය’ යනු සෑදෙනුයේ. (යංශය යෙදෙනුයේ මේ ‘ය’ සඳහා යි* යම් විටෙක මෙ සේ ම ‘අති’ යන උපසර්ගය සමඟ ‘ආ’ අකුරින් ඇරැුඹෙන වදනක් සන්ධි වේ නම් එ කල්හි (සන්ධි වී සෑදුණු වදනෙහි* යංශයට පසු ව ඇල පිල්ලක් යෙදීම වැරැදි නො වේ. එ බැවින් අත්‍යාදරය (අති + ආදරය*, අත්‍යාසන්න (අති + ආසන්න* ආදිය නිවැරැුදි වදන් බව මැනැවින් වටහාගත යුතු ය. එ සේ ම, මේ අයුරින් සන්ධි වන වදන් සියල්ල සංස්කෘත භාෂාවට අයත් වදන් බව ද සිහි කළ යුතු වේ. 19. අතීසාර - මෙහි නිවැරැුදි වදන අතිසාර යි. අති + සාර සන්ධි වීමෙන් අතිසාර වේ. ‘ති’ ‘තී’ වීමට කිසි දු හේතුවක් දැක්විය හැකි නො වේ. එහෙත් මෙය වෛද්‍ය ශාස්ත‍්‍රයෙහි, වෛද්‍ය ග‍්‍රන්ථවල බෙහෙවින් යෙදෙන හෙයින් ම පිළිගැනීමට ලක් වැ ඇත. තව දුරටත් විමසැයි යුතු වදනෙකි. 20. අත්සන - අද වහරෙහි ‘අත්සන’ යනු යොදන්නේ ඉංගිරිසියෙහි ‘ිසටබ්එමරු’ යන්නෙහි අරුත දක්වනු පිණිස යි. එහෙත් පැරැුණි වහරෙහි එය යෙදුණේ හස්ත සංඥාව හැඟැවීම පිණිස යි. එ නම් අතින් කරන සංඥාව යි. සිල් බලය වර්ණනා කරන ගුරුළුගෝමීහු ‘හැම සැපත් කැඳවන අත්සන’ යි පවසති. අතින් කරන කැඳවීම එයින් පැහැදිලි වැ කියැවේ. ‘ිසටබ්එමරු’ අරුත දීම සඳහා යෙදිය යුත්තේ අස්සන යන්න යි. එය හස් (හංස* + සන් ( සංඥාව* යන දෙ වදන එක් වීමෙන් නිපැදුණු සේ සැලැකේ. පෙර කල රාජ මුද්‍රාව පිණිස යෙදුණේ හංස රූපයක් බවත් එහෙයින් හස්සන් යනු යෙදී පසු වැ ‘හ්’ ලොප් වීමෙන් අස්සන් යනු නිපැදුණු බවත් පිළිගැනේ. අද ස්වීයත්වය තහවුරු කැරෙන්නේ තමා ම අතින් ලියන සංඥාවක් (බොහෝ විට සිය නම* මඟිනි. එ හෙයින් ‘අත්සන’ යනු අස්සන් අරුතෙහි යෙදීම නොමැනැවි ද යනු විමැසිය යුතු ය. 21. අතීශය - මේ වදන බොහෝ විට නැෙඟන්නේ නිවේදකයන් ගේ මුවිනි. අධික බව වඩාත් අවධාරණයෙන් දක්වනු වස් ඔවුහු ‘ති’ යන්න දීර්ඝ කොට ‘අතීශය’ යැයි කියති. මේ සාවද්‍ය උච්චාරණය ඇසුරින් ඇතැමුන් ගේ ලේඛනයට ද මේ වැරැුදි යෙදුම පිවිසී ඇත. මෙහි යෙදෙන්නේ ‘අති’ උපසර්ගය යි. එ හෙයින් නිවැරැුදි වදන අතිශය යන්න යි. 22. අතුනු (බහන්* - බඩවැළ හැඳින්වීමට යෙදෙන මෙහි යෙදිය යුතු (මූර්ධන්‍ය* ‘ණු’ යි. නිවැරැුදි වදන අතුණු (බගන්* වේ. මේ හා සමාන වැ පාලියේ යෙදෙනුයේ ‘අන්තගුණ’ යන වදන යි. එහි අග (මූර්ධන්‍ය* ‘ණ’ කාරය යෙදෙන සැටි ද සලකන්න. 23. අදමිටු - මෙහි විරුද්ධාර්ථයේ යෙදෙන ‘අ’ ඉවත් කළ විට ඉතිරි වනුයේ ‘දමිටු’ යනු යි. එහෙත් ධර්මිෂ්ඨ අර්ථයෙන් සිංහලයේ යෙදෙනුයේ ‘දැමිටු’ යන වදන යි. එහෙයින් මෙහි නිවැරැුදි වදන ‘අදැමිටු’ විය යුතු යි. තතු එ සේ වුව ද පූර්ව රූප සාම්‍යයෙන් - ‘දැ’ යන්නට පෙර යෙදෙන ‘අ’ යනු සමඟ සමාන වී ‘දැ’ පසු වැ ‘ද’ වීමෙන් - අදමිටු යනු නිපැදවීමට ඉඩ ඇති බව ද සැලැකිය යුතු යි. 24. අද්භූත - බෙහෙවින් යෙදෙන වැරැුදි වදනෙකි මේ. ලේඛනයෙහි දී මෙන් ම භාෂණයෙහි දී ද මේ යෙදුම බොහෝ වියතුන් පවා යොදන්නකි. මෙහි යෙදෙනුයේ (දීර්ඝ* ‘භූ’ යන්න නො ව, (කෙටි* ‘භු’ යනු යි. එහෙයින් නිවැරැුදි යෙදුම ‘අද්භුත’ යි. ඇතැමුන් ‘අත්භූත’ යන්නකුදු යොදන බවක් පෙනේ. ‘භූ’ යන්නෙහි ඇති ‘භ්’ (මහාප‍්‍රාණ* ඝෝෂ ව්‍යඤ්ජනයක් නිසා එයට පෙර යෙදෙන ‘ත්’ යන අඝෝෂ ව්‍යඤ්ජන නො යෙදේ; එහි ඝෝෂ ශබ්දය වන ‘ද්’ යනු ම යෙදේ. ‘අද්භුත’ යනු ම නිවැරැුදි වනුයේ එහෙයිනි. 25. අධ්‍යතන - අධ්‍යයන, අධ්‍යාපන වැනි වදන්හි (මහාප‍්‍රාණ* ‘ධ’ යෙදෙනුයේ ‘අධි’ උපසර්ගය යෙදෙන හෙයිනි. ඒ හා පටලවා ගැනීමෙන් දෝ ඇතැම්හු අද්‍යතන යන්නෙහි දු (මහාප‍්‍රාණ* ‘ධ’ යන්නක් යොදති. එය වරදෙකි. වර්තමාන (අද* යන අරුතින් සංස්කෘතයේ යෙදෙන්නේ ‘අද’ යන්න යි. එයට ‘තින’ ප‍්‍රත්‍යයය එක් වූ විට ‘අද්‍යතන’ යන වදන බිහි වේ. ඇතැම් විටෙක මෙහි අධ්‍යථන යැයි (මහාප‍්‍රාණ* ‘ථ’ යන්නකුදු ඇතැම්හු යොදති. එ ද වැරැුදි ය. කාලාර්ථය දැක්වීම සඳහා සංස්කෘතයෙහි යෙදෙනුයේ ‘තින’ ප‍්‍රත්‍යයය යි. මේ අනුව ඉතා නිවැරැුදි වදන අද්‍යතන වේ. 26. අධියර - මෙය සිංහල වදනෙකි. එ හෙයින් (මහාප‍්‍රාණ* ‘ධි’ යන්න යෙදීමට ඉඩක් නො වේ. නිවැරැුදි වදන නම් ‘අදියර’ යන්න යි. මේ හා සමාන අර්ථයෙන් සංස්කෘතයේ ‘අධිකර’ යන්න යෙදේ. ‘අධියර’ යන අපශබ්දය බිහි වැ ඇත්තේ මෙ දෙක පටලවා ගැනීමෙන් විය යුතු ය. 27. ආධ්‍යාත්මය - මෙ ද නිතර වරදවා යොදන වදනෙකි. අධි + ආත්ම යන දෙකෙහි සන්ධියෙන් (එක් වීමෙන්* නිපැදෙනුයේ ‘අධ්‍යාත්ම’ යන වදන යි. එ ‘අ’ දීර්ඝ වීමට හේතුවක් නැත. 28. අධ්‍යාත්මික - කලින් දැක්වූ ‘අධ්‍යාත්ම’ යන වදනට ‘ඉක’ යන තද්ධිත ප‍්‍රත්‍යයය එක් වීමෙන් මේ වදන නිපැදේ. යම් වදනකට ‘ඉත’ ප‍්‍රත්‍යය එක් වේ නම් ඒ වදනේ ආදි (මුලින් ම ඇති* ස්වරය වෘද්ධි වීම (වර්ධනය වීම* සංස්කෘත භාෂාවේ රීතියෙකි. (එසේ නොවන තැනුදු කිහිපයක් ඇත* මේ අනුව අධ්‍යාත්ම + ඉක සන්ධි වීමෙන් ඇති වනුයේ ‘ආධ්‍යාත්මික’ යන නිවැරැුදි වදන යි. අධ්‍යාත්ම යන්නෙහි මුල ‘අ’ ස්වරය යෙදෙන බව ද ආධ්‍යාත්මික යන්නෙහි ‘ආ’ (දීර්ඝ ස්වරය* යෙදෙන බව ද විශේෂයෙන් සැලැකිය යුතු ය. 29. අදුර - ‘දුර’ යනු සිංහල වදනෙකි. ඒ හා අනුරූපවැ සංස්කෘතයේ, ද පාලියේ ද යෙදෙනුයේ ‘¥ර’ යන (දිගු පාපිල්ල සහිත* වදනයි. එහෙයින් ‘අ¥රදර්ශී’ වැනි සංස්කෘත වචනවල යෙදිය යුතු ඒ ‘¥ර’ යනු යි. 30. අධමිටු - ‘අධර්මිෂ්ඨ’ යන සකු (සංස්කෘත* වදනේ අරුත දීම සඳහා සිංහලයේ යෙදිය යුතු හරි වදන ‘අදැමිටු’ යනු යි. පාලි හෝ සංස්කෘත හෝ වචනවල විනා හෙළ වදන්හි ‘ධ’ වැනි මහාප‍්‍රාණ සාමාන්‍යයෙන් නො යෙදේ. ‘දමිටු’ යැයි වදනක් වහරෙහි නොවේ. ඇත්තේ ‘දැමිටු’ යනු යි. එයට මුලින් ‘අ’ යෙදුණු කල ‘අදැමිටු’ වේ. පූර්ව රූප සාම්‍යයෙන් (පෙරින් ඇති ‘අ’ යන්න හා සමාන වීමෙන්* ‘දැ’ යනු ‘ද’ වීමට ඉඩ ඇති බව ද නොමතක නො කළ යුතුයි. තව ද ‘අධර්මිෂ්ඨ’ යන්නෙන් සිංහලයට මෙය බිඳී ආ සේ සලකන්නකු හට ‘අදමිටු’ යනු නිවැරැුදි රූපයක් සේ සැලැකිය හැකි ද වේ. 31. අධිටන - සංස්කෘතයේ ‘අධිෂ්ඨාන’ හා පාලියේ ‘අධිට්ඨාන’ හා අනුරූප වැ සිංහලයේ යෙදෙනුයේ ‘අදිටන්’ යනුයි. ‘අදැමිටු’ යන්නෙහි සේ ම මෙහි ද (මහාප‍්‍රාණ* ‘ධ’ යෙදිය හැකි නො වේ. මෙබඳු වදන් පිළිබඳ වැ දත යුතු කරුණක් වෙයි. එ නම්, අනුරාධපුර - පොළොන්නරු යුගයේ ව්‍යවහාර හැරුණු හෙළ වදන්හි (කලාතුරෙකින්* මහාප‍්‍රාණ ව්‍යඤ්ජනාක්ෂර ද යෙදී ඇති බව යි. අමාවතුර, ධර්ම ප‍්‍රදීපිකා වැනි ග‍්‍රන්ථවල එ බඳු වදන් දැකිය හැකි වෙයි. 32. අධීක - මේ වැරැුදි වදන බෙහෙවින් යොදන්නෝ නිවේදකයෝ යි. අධිකත්වය වැඩි කරනු පිණිස දෝ ඔවුහු ‘ධි’ යනු දීර්ඝ කොට උච්චාරණය කරති. ‘අධීක’ යන වැරැුදි යෙදුම ලේඛනයට පිවිසියේ ඒ ඇසුරින් යැයි සිතිය හැකි යි අධි + ක = අධික යි. 33. අධීන - මේ වදන නිවැරැුදි යි. මෙහි අරුත යමකට අයත් යනුයි. ඒ අනුව, තමා අයත් වූයේ ස්ව + අධීන = ස්වාධීන වෙයි. පර (අනුන්* අයත් වූයේ පර + අධීන = පරාධීන වෙයි. ඇතැම්හු දීන නොවන යන අරුතින් ‘අධීන’ යනු යොදති. ඒ වරදෙකි. දීන නොවනුයේ ‘අදීන’ යි. එහෙයින් මේ වදන් දෙක නිවැරැුදි අරුත අනුව ම යෙදිය යුතු වෙයි. 34. අධ්‍යන - පුවත්පත්හි පමණක් නො ව විශ්වවිද්‍යාලය ආශ‍්‍රිත ලේඛනවල පවා නිරතුරු ව මේ වැරැුදි වදන යොදනු දැකිය හැකි යි. සංස්කෘතයෙහි ‘අයන’ යනුවෙන් ගමන කියැවේ. අධි + අයන = අධ්‍යයන වේ. ‘අධි’ උපසර්ගයෙහි ‘ඉ’ සන්ධියේ දී ලොප් වී ‘ය්’ යනු එ තැනට පැමිණ ‘අයන’ යන්නෙහි ‘අ’ සමඟ එක් ව යංශය (්‍ය* සෑදෙයි. එහෙත් ‘අයන’ යන්නෙහි ම තව ‘ය’ අකුරකුදු ඇති බව නොමතක නොකළ යුතු ය. එහෙයින් මේ වදන නිවැරැුදි වැ ලිවීමේ දී ඒ යංශය හා සමඟ නො වරදවා ම තව ‘ය’ යන්නකුදු යෙදිය යුතු ය. 35. අධිරජ - ‘අධි’ යනු සකු බසෙහි (සංස්කෘත භාෂාවෙහි* යෙදෙන උපසර්ගයෙකි. ‘රජ’ සිංහල වදනෙකි. මේ දෙක එක් කොට යෙදීම නො ගැළැපේ. මෙහි දී මේ වදන දෙ අයුරෙකින් නිවැරැුදි කැරගත හැකි ය. ‘රජ’ යන්න හා අනුරූප සංස්කෘත රූපය වන ‘රාජ’ යන්න යොදා ‘අධිරාජ’ යැයි යෙදිය හැකි ය. නැතහොත් ‘අධි’ යන සංස්කෘත උපසර්ගය හා අනුරූප ‘අදි’ යන සිංහල උපසර්ගය යොදා ‘අදිරජ’ යැ යි යෙදිය හැකි ය. මේ දෙ විදියම නිවැරැදි යි. 36. අධිමිල - මෙහිද ඇත්තේ ‘අධිරජ’ යන්නෙහි වන වරද ම යි. ‘අදිමිල’ යැයි සිංහලයට අනුරූප කොට හෝ ‘අධිමූල්‍ය’ යැයි සංස්කෘතයට අනුරූප කොට හෝ මෙය නිවැරැුදි කළ හැකි ය. එහෙත් ‘මූල්‍ය’ යන්නෙන් අද වහරෙහි දී ‘මිල’ (චරසජැ* යන්නෙහි අරුත කෙළින් ම නොලැබෙන බැවින් අරුත අතින් සලකන කල ‘අදිමිල’ යන්න වඩා සුදුසු යැ යි පෙනේ. 37. අධිතක්සේරුව - ‘තක්සේරුව’ යන්න සිංහල වදනක් නොවන නමුදු බෙහෙවින් වහරෙහි යෙදෙන බැවින් දැන් ඒ සිංහල වදනක් බවට පත් වැ ඇත්තේ ය. එහෙයින් ඒ හා යෙදිය යුත්තේ ‘අදි’ යන (සිංහල* උපසර්ගය යි. එවිට නිවැරැුදි වදන වනුයේ ‘අදිතක්සේරුව’ යන්නයි. 38. අන්ත‍්‍රාව - මෙය විද්යුත් සම්පේ‍්‍රෂණ කණු ආදි තන්හි බෙහෙවින් දක්නා ලැබෙන වදනෙකි. නිවැරැුදි වනුයේ ‘අන්තරාය’ යනු යි. එය ඒක වචනයෙහි යෙදෙන විට තව ද ‘ය’ යන්නක් එක් වීමෙන් ‘අන්තරායය’ යන වදන සෑදේ. 39. අනතුරු - ‘අන්තරාය’ යන සකු වදනෙහි අරුත පැවැසීම සඳහා ඉතා බහුල වැ වත්මන් වහරෙහි යෙදේ. මෙහි වරද කුමක් දැයි හොඳින් දැනගැන්මට නම් සංස්කෘත තත්සම හා අනුරූප වැ සිංහලයෙහි වදන් යෙදෙන අයුරු පරීක්ෂා කොට බැලිය යුතු වේ. කාන්තාර - කතර මන්ත‍්‍ර - මතුරු යන්ත‍්‍ර - යතුරු සංස්කෘතයෙහි ‘ත්’ (අඝෝෂ* ශබ්දයට පෙර යෙදෙන ‘න්’ ශබ්දය, ඒ හා අනුරූප සිංහල වදන්හි නොයෙදෙන බව මෙයින් පෙනේ. ඒ අනුව, ‘අන්තරාය’ ගණ හා අනුරූපව සිංහලයෙහි යෙදෙනුයේ ‘අතුරු’ යන්න යි. සැබැවින් ම පැරැුණි වහරෙහි යෙදී ඇත්තේ ද එය යි. ‘අනතුරු’ යන්න යෙදෙනුයේ ‘අනන්තර’ (න + අන්තර* යන්න සඳහායි. එහි ‘න්’ ශබ්දයට පෙර තව ද ‘න’ යන්නක් යෙදෙන සැටි මැනැවින් සැලැකිය යුතු වේ. එහි අරුත ‘අතරක් නැති, ඉඩක් නැති’ යනුයි. මෙසේ විමසන කල්හි, අන්තරාය යන අරුතෙහි යෙදෙන ‘අනතුරු’ යන්න අපශබ්දයක් යැයි මැනැවින් වැටැහේ. වදනෙහි නිපැදුම අතින් මෙසේ වුව ද ‘අනතුරු’ යන්න නූතන ව්‍යවහාරයෙහි (අන්තරාය යන අරුතින්* ඉතා බහුල වැ යෙදේ. හදිසි අනතුර වැනි යෙදුම් වහරින් ඉවත් කළ නොහැකි ලෙසට කාවැදී ඇත්තේ ය. එහෙයින් භූයෝවෘත්තිය (බෙහෙවින් යෙදීම* නිසා මෙබඳු යෙදුම් නිවැරැුදි සේ සැලැකිය යුතු ද යනු තවදුරටත් විමැසුව මනා ය. 40. අනිස්ථිර - ස්ථිර නොවන යන අරුත දෙනු පිණිස ඇතැම්හු ‘අනිස්ථිර’ යන වදන යොදති. එය සපුරා වැරැුදි ය. මේ වරද කැරෙනුයේ අනාදර, අනායාස, අනාකුල වැනි ‘අන්’ සහිත ශබ්ද හා පැටැලැවීමෙන් යැ යි සිතිය හැකි ය. ‘අන්’ යනු සංස්කෘත ශබ්ද නඥර්ථයට (නැත යන අරුතට* හැරැුවීමේ දී යෙදෙන ‘න’ සඳහා කැරෙන ආදේශයෙකි. එ සේ ‘අන්’ ආදේශ වනුයේ, එයට පසු වැ එක් වන ශබ්දය ස්වරයෙකින් ඇරැුඹෙන්නේ නම් පමණෙකි. ඒ, න + ආදර = අන් + ආදර = අනාදර, න + ආයාස = අන් + ආයාස = අනායාස ආදි වශයෙනි. ‘ස්ථිර’ යන්න එ සේ ස්වරයෙකින් ඇරැුඹෙන ශබ්දයක් නො වේ. එ හෙයින් ඒ තන්හි යෙදිය යුත්තේ ‘අ + ස්ථිර + අස්ථිර’ යනු යි. ස්ථිර නොවන යන අරුත දෙන නිවැරැුදි වදන වනුයේ ඒ ‘අස්ථිර’ යන්න යි. 41. අනිත් - අනෙක් යන අරුතින් අනිත් යනු බෙහෙවින් යෙදෙනුයේ කට වහරෙහි යි. එහි බල පෑමෙන් ලියන වහරෙහි ද දැන් ‘අනිත්’ යන්න බෙහෙවින් යෙදෙන බවක් පෙනේ. ‘අනිත්’ යන්නෙහි එක ම අරුත වනුයේ අනිත්‍ය (නිත්‍ය නොවන* යන්න යි. ලෝකයෙහි සියල්ල අනිත්‍ය වන බැවින් කවර ශබ්දයක් සමඟ හෝ අනිත් යන්න යෙදිය හැකි යි. එහෙත් ඊළඟ, ඉක්බිති, වෙනත් යන අරුත් එයින් නො ලැබේ. එ හෙයින් ඒ අරුත් පැවැසීම සඳහා යෙදිය යුතු ‘අනෙක්’ යන්න යි. මේ අරුත ම දීම සඳහා ‘අනික්’ යැ යි වදනක් ද සිංහලයෙහි යෙදේ. අනිද්දා (අනික් + දා* වැනි තන්හි එය යෙදෙනු පැහැදිලි වැ දැකිය හැකි ය. ඇතැම් වියත්හු මේ අනිත් යන්න අපශබ්දයක් සේ සලකා බැහැර කරති. එහෙත් ‘බුත්සරණ’ වැනි පුරාතන සම්භාව්‍ය ග‍්‍රන්ථවල ද එ වදන යෙදෙන හෙයින් එය හරි වහරක් සේ ගැන්ම නොමැනැවි දැ යි තව ද දුරට විමැසිය යුතු වේ. එහි නිෂ්පත්තිය ද තව ද දුරට විමැසිය යුතු සේ හැෙඟ්. 42. අනූපම - අනූපම සේවාවන්, අනූපම පුරුෂයන් ගැන කියනු බොහෝ විට අසන්නට ලැබේ. එහෙත් මේ වදන නිපැදී ඇති සැටි විමසා බලන කල්හි එහි වරද මැනැවින් පෙනේ. න + උපම = අන් + උපම (‘න’ වෙනුවට ‘අන්’ පැමිණීමෙන්* = අනුපම වේ. එ හෙයින් (දීර්ඝ* ‘නූ’ යන්න යෙදීමට කිසි දු ඉඩක් නැත. 43. අනුමැතිය - ‘අනුමැතිය’ යන්න පොදු වහරෙහි ඉතා බහුල වැ යෙදෙන වැරැුදි වදනෙකි. රජයේ ලියැවිලි ද නිරතුරු වැ මේ වැරැුදි වදන යෙදේ. මේ වරද බොහෝ විට සිදු වන්නේ මෙය සංස්කෘත තත්සමයක් බව නොදැන්ම කියා යැ යි සිතිය හැකි ය. මෙහි ‘අනු’ යන්න උපසර්ගයෙකි. එය ඉවත් කළ කල්හි ඉතිරි වනුයේ ‘මැතිය’ යන්න යි. එහි අරුතක් නැත. සංස්කෘතයෙහි ‘ඇ’ ශබ්දය නො මැතියෙන් මෙහි ඇ (මැ* ශබ්දය කිසි සේත් යෙදිය හැකි නො වේ. ‘මති’ ශබ්දයෙන් සංස්කෘතයෙහි දී ඥානය, දැනුම ආදි අරුත් කියැවේ. මතියට අනු වූයේ ‘අනුමති’ යි. සිංහලයේ දී ඒක වචනය පිණිස ‘අ’ ප‍්‍රත්‍යය යෙදීමේ දී ‘ය්’ ආගමය වී ‘අනුමතිය’ වේ. වත්මන් වහරෙහි දී ‘එකඟතාව’ යන අරුත දීම පිණිස මෙය යෙදේ. විශේෂණයක් වශයෙන් යෙදෙන කල්හි ‘අනුමත’ යනු යෙදේ. 44. අනභිබවනීය - මේ වදන මෙ සේ ලිවීම වරදෙකි. තව ද, අනබිබවනීය, අනබිභවනීය ආදි වශයෙන් ලිවීම ද වරදෙකි. සංස්කෘත භාෂාවෙහි ‘භූ’ ධාතුවට (ක‍්‍රියා මූලයට* ‘අනීය’ ප‍්‍රත්‍යයය එක් වීමෙන් ‘භවනීය’ යන පදය සෑදේ. එයට ‘අභි’ උපසර්ගය එක් වූ කල්හි ‘අභිභවනීය’ යන පදය සෑදේ. අභිභවනය කළ හැකි (යට පත් කළ හැකි, පැරැුදැවිය හැකි* යන අරුත ඉන් ලැබේ. එ සේ නො කළ හැකි යන අරුත දීම පිණිස ‘න’ එක් කළ විට (‘අන්’ ආදේශයෙන්* ‘අනභිභවනීය’ යනු සෑදේ. එහෙයින් මෙහි (මහාප‍්‍රාණ* ‘භි’, ‘භ’ ම යෙදිය යුතු වේ. 45. අනාකූල - ‘අවුල් නොවන’ යන අරුත දීම පිණිස (දීර්ඝ ‘කූ’ සහිත වැ* මේ වදන බොහෝ විට යොදනු ලැබේ. එය වරදෙකි. ආ කුල (අවුල්* යන්නට ‘න’ එක් වූ කල (‘අන්’ ආදේශයෙන්* අනාකුල වේ. එහි යෙදෙනු (කෙටි* ‘කු’ යනු යි. ‘නිරාකුල’ යන්නෙහි ද මෙසේ ම ය. 46. අනිෂ්ඨ - ඉෂ්ට නොවනුයේ අනිෂ්ට වේ. න + ඉෂ්ට අන් + ඉෂ්ට = අනිෂ්ට යි. (මහාප‍්‍රාණ* ‘ඨ’ මෙහි යෙදීම වරදෙකි. (‘ඉෂ්ට’ යටතේ තව ද දුරට විමසමු* මූර්ධජ ‘ෂ’ අක්ෂරයට පසු වැ යෙදෙන ‘ට’ ශබ්දය අනිවාර්යයෙන් මහාප‍්‍රාණ (ඨ* විය යුතු යැ යන සාවද්‍ය මතය මෙ බඳු යෙදුම් සඳහා බෙහෙවින් හේතු වෙයි. 47. අනුවර්ථන - මෙහි (මහාප‍්‍රාණ* ‘ථ’ යෙදීම වරදෙකි. නිවැරැුදි වදන ‘අනුවර්තන’ යනු යි. ආවර්තන, පරිවර්තන ආදිය ද ඇතැම්හු මෙසේ (මහාප‍්‍රාණ* ‘ථ’ යොදා වරදවා ලියති. ‘ර්’ පෙරටු කොට යෙදෙන ‘ත’ අනිවාර්යයෙන් මහාප‍්‍රාණ (ථ* විය යුතු ය යන සාවද්‍ය මතය නිසා මෙ බඳු වැරැුදි සිදු කැරෙන බව පෙනී යයි. 48. අනිච්ඡු - ‘අනිච්ඡු’ යනුවෙන් (මහාප‍්‍රාණ* ‘ඡු’ සහිත වැ යෙදෙන වදනේ අරුත ආශාවක් නැති, කැමැත්තක් නැති යනු යි. ඉච්ඡු (ඉච්ඡුා* යන්නෙහි අරුත ආශාව යි, කැමැත්ත යි එය නොවනුයේ න + ඉච්ඡු = අන් + ඉච්ඡු = අනිච්ඡු වෙයි ‘ඉබේ කැරෙන’ යන අරුතින් ද වහරෙහි මේ වදන යෙදෙනු දැකිය හැකි ය. සාවද්‍ය වනුයේ ‘අනිත්‍ය’ අර්ථයෙහි මෙය යෙදීම යි. අනිත්‍ය යනු සංස්කෘතයෙහි යෙදෙන වදනෙකි. එහි පාලි රූපය ‘අනිච්ච’ වේ. මෙහි අග (අල්පප‍්‍රාණ* ‘ච’ යෙදීමට වෙසෙසින් සැලකිලිමත් විය යුතු ය. ඒ අනුව, ‘අනිච්ඡුාවත සංඛාරා’ වැනි යෙදුම් සාවද්‍ය බව සැලැකිය යුතු ය. 49. අනුබද්ධිත - නිතර නිතර වෙළෙඳ දැන්වීම් ආදියෙහි යෙදෙන වැරැුදි වදනෙකි. අනුබද්ධිත ආයතන ගැන පුවත්පත්හි නිතර දැන්වීම් පළ වේ. මෙය වැරැුදි යෙදුමක් වන්නේ කෙසේ දැයි විමසමු. සංස්කෘත භාෂාවේ ‘ත’ අතීත කෘදන්ත ප‍්‍රත්‍යය යි. එය ධාතුව (ක‍්‍රියා පදයේ මූලය* හා එක් වන විට ‘ඉ’ යන්න (බොහෝ විට* ආගම වේ. ඒ අනුව ලිඛි + ත = ලිඛි + ඉ + ත = ලිඛිත; රච් + ත = රච් + ඉ + ත = රචිත වැනි අතීත කෘදන්ත පද සෑදේ. ‘බද්ධ’ යනු ‘බන්ධ්’ ධාතුවෙන් සෑදුණු අතීත කෘදන්ත පදයෙනි. එ හෙයින් එයට නැවැත ‘ත’ ප‍්‍රත්‍යයය එක්කොට ‘බද්ධිත’ යැයි අතීත කෘදන්ත පදයක් සෑදිය යුතු නො වේ. ‘අනුබද්ධ’ යනු ම මෙහි ලා නිවැරැුදි යෙදුම වේ. 50. අභරණ - ‘ආභරණ’ යනුවෙන් පාලියෙහි හා සංස්කෘතයෙහි හා යෙදෙන තත්සමයත් ඒ හා අනුරූප වැ සිංහලයෙහි යෙදෙන ‘අබරණ’ යන වදනත් පටලවාගැන්මෙන් මේ දෙමුහුන් වදන ඇති වූ සේ සිතිය හැකි යි. එ හෙයින්, සිංහලයට හුරු වැ ලියන කල්හි (අල්පප‍්‍රාණ* ‘බ’ සහිත වැ ‘අබරණ’ යැයි ද පාලියට හෝ සංස්කෘතයට හෝ බර වැ ලියන කල්හි (මහාප‍්‍රාණ* ‘භ’ සහිත වැ ‘ආභරණ’ යැ යි ද ලිවිය යුතු යි දෙ වදනෙහි ‘අ’, ‘ආ’ යෙදෙන සැටි විශේෂයෙන් සැලැකිය යුතුයි. 51. අභිමන් - මෙය ද ‘අභරණ’ වැනි ම දෙමුහුන් වහරෙකි. පාලියේ ද සංස්කෘතයේ ද යෙදෙනුයේ ‘අභිමාන’ යනුයි. සිංහලයේ ‘අබිමන්’ යනු යෙදෙයි. වාක් පරිසරය (යෙදෙන අනෙක් වදන්* අනුව මෙ දෙකින් කවර හෝ යෙදිය හැකි යි. අභිමන් වැනි දෙමුහුන් වදන් බොහෝ සෙයින් ප‍්‍රචලිත කැරෙනුයේ ජනමාධ්‍ය මඟින් බැවින් ‘මාධ්‍යවේදීන්’ ගේ අවධානය මෙහිලා බෙහෙවින් වැදගත් වේ. මේ වරද කොතරම් දුර ගියේ ද යත්, රජය විසින් රණවිරු සෙබළුන් උදෙසා අනුරාධපුරයේ ඉදි කැරුණු විශ‍්‍රාම නිකේතනය නම් කරනු ලැබ ඇත්තේ ‘අභිමන්සල’ යනුවෙනි. ලොකු අකුරින් මෙ නම එහි දැක්වේ. නිතර දකින කල්හි ළමා සිත්හි මෙ බඳු වැරැුදි කාවැදී යන හෙයින් මේ වහා ම නිවැරැුදි කළ යුතු වෙයි. 52. අභිසරු - මෙය ද යට දැක්වූ සේ ම දෙ මුහුන් වදනක් සේ සැලැකිය යුතු වෙයි. ‘අභිචාරක’, ‘අභිසාරක’ යන පාලි - සංස්කෘත යෙදුම් හා අනුරූප වැ සිංහලයෙහි ‘අබිසරු’ වදන යෙදේ. ස්ත‍්‍රී අර්ථයෙහි ‘ලිය’ හා එක්වීමෙන් අබිසරු ලිය යනු යෙදේ. පුරාතන සාහිත්‍යයෙහි ඇතැම් තන්හි ‘ලිය’ නැති ව ම අබිසරු යනු යෙදී ඇත්තේ ය. අභිචාරිකා, අභිසාරිකා යන සංස්කෘත - පාලි තත්සම හා එය අනුරූප වෙයි. මැනැවින් සරන්නිය - ඇවිදින්නිය - යන අරුතින් ගණිකාවන් හැඳින්වීම පිණිස එ වදන් යොදනු ලැබේ. එහෙත්, සියලූ ගණිකාවෝ අභිචාරිකාවෝ නො වෙති. කුලටාවන් නමින් ගැනෙන (වඩා ඉහළ මට්ටමේ* ගණිකා වෙසෙසක් ද ඇත. කෙසේ වුවත් ‘අබිසරු’ යන්න (අල්පප‍්‍රාණ* ‘බි’ සහිත වැ ම යොදන්නට සැලැකිලිමත් විය යුතු ය. 53. අභිමථාර්ත - මෙ වැරැුදි යෙදුම ඇතිවන්නේ අල්පප‍්‍රාණ හා මහාප‍්‍රාණ හා අකුරු පටලවා ගැන්මෙනි. ‘අභිමත’, ‘අර්ථ’ යන වදන නිපැදේ. (අභිමත + අර්ථ = අභිමතාර්ථ* ‘අභිමත’ යන්නෙහි අග (අල්පප‍්‍රාණ* ‘ත’ ද ‘අර්ථ’ යන්නෙහි අග (මහාප‍්‍රාණ* ‘ථ’ යෙදෙන සැටි සැලැකිය යුතු ය. සන්ධි වන වදන් දෙක ම සංස්කෘතයට අයත් බැවින් අල්පප‍්‍රාණ - මහාප‍්‍රාණ අක්ෂර නිවැරැුදි වැ යෙදීම මනා සැලැකිල්ලෙකින් කළ යුතු ය. 54. අභිලාශ - බොහෝ විට වරදවා යෙදෙන සංස්කෘත තත්සමයෙකි මේ. ආශාව, කැමැත්ත වැනි අර්ථ දීම සඳහා යෙදිය යුතු (මූර්ධජ* ‘ෂ’ සහිත වු අභිලාෂ යන්නයි. (තාලූජ* ‘ශ’ එහි යෙදීම වරදෙකි. 55. අභීෂ්ඨ - මේ වදන නිපැදෙනුයේ සංස්කෘතයෙහි ‘අභි’ උපසර්ගය ‘ඉෂ්ට’ යන පදයට එක් වීමෙනි. ‘ඉෂ්ට’ යන්නෙහි යෙදෙනුයේ (අල්පප‍්‍රාණ* ‘ට’ යන්නයි. එහෙයින් නිවැරැුදි වදන නම් ‘අභීෂ්ට’ යන්නයි. (‘ඉෂ්ට’ යටතේ විස්තර දැක්වෙනු ඇත* මෙහිදී (කෙටි* ‘භි’ නොව (දීර්ඝ* ‘භී’ යෙදීම කෙරෙහි ද වෙසෙසින් සැලැකිලිමත් විය යුතුයි. (මෙහිදී ‘ඉ’ ස්වර දෙකක් එක් වැ දීර්ඝ ‘ඊ’ ස්වරය ඇති වන සැටි සලකන්න* 56. අභ්‍යාවකාශ - සංස්කෘතයෙහි ‘අභි’ උපසර්ගය ‘අවකාශ’ යන්නෙහි මුලට එක් වීමෙන් නිපැදෙනුයේ අභ්‍යවකාශ යන්නයි. ‘අභි’ යන්නෙහි ‘ඉ’ ස්වරය වෙනුවට ආදේශ වන ‘ය්’ (අන්තඃස්ථ* අක්ෂරයට ‘අවකාශ’ යන්නෙහි මුල ‘අ’ ස්වරය එක්වීමෙන් ‘ය’ යනු නිපැදේ. එහෙයින්, එයට පසු වැ ඇල පිල්ලකුදු යෙදීම අනවශ්‍ය අධිකයෙකි. (අත්‍යාලංකාර, අත්‍යාධික වැනි අපශබ්ද ද සමඟ සැසැඳීමෙන් මෙහි වන වරද මැනැවින් හඳුනාගත හැකි වනු ඇත.* අභ්‍යවකාශ යන නිවැරැුදි වදන වුව ද වර්තමාන ව්‍යවහාරයේ යෙදෙන්නේ අර්ථභේදයට ලක් වැ, නැතහොත් මූලාර්ථයෙන් වෙනස් වැ බව සැලැකිල්ලෙන් බලන කල්හි පෙනී යයි. ‘අභ්‍යවකාශ’ යන්නෙහි අරුත එළිමහන්, හිස් වැ, මැනැවින් අවකාශ සහිත යන්නයි. පොළොවෙහි පිහිටි හිස් බිම් සඳහා එය යෙදිය හැකි ය. හිස් අහස හැඳින්වීම සඳහා යෙදිය යුතු නිවැරැුදි වදන ‘අජටාකාශ’ යනුයි. ‘අජට + ආකාශ’ යන දෙක්හි එක් වීමෙන් මෙය නිපැදේ. ‘අජට’ නම් ගැට නැති, බාධා නැති අරුත ගෙන දෙන වදනෙකි. එහෙයින් ‘ිච්ජැ නොහොත් ‘දමඑැර ිච්ජැ යන ඉංගිරිසි යෙදුමෙහි අරුත සඳහා ගැළැපෙන්නේ ‘අභ්‍යවකාශය’ යන්න නොව, ‘අජටාකාශය’ යන්න බව පැහැදිලි වැ දැක්විය හැකි ය. ඒ හා සබැඳි අභ්‍යවකාශ තරණය, අභ්‍යවකාශ ගාමියා වැනි යෙදුම් ද අජටාකාශ තරණය, අජටාකාශගාමියා ආදි වශයෙන් වඩාත් නිවැරැුදි වැ යෙදීම මැනැවි. 57. අමුර්ත - රූපයක් නොහොත් හැඩයක් ඇති යමක් හඳුන්වනුව ‘මූර්ත’ යන (අතීත කෘදන්ත* පද්‍ය සංස්කෘතියෙහි යෙදේ. (මූර්ත බව ඇතියේ ‘මූර්ති’ වේ* එසේ නොවන - රූපයෙකින් නොදැක්වෙන - යමක් හැඳින්වීම සඳහා යෙදිය යුතු නිවැරැුදි වදන ‘අමූර්ත’ යන්නයි. (දෙවියන් ගේ අහර හෙවත් අමාව, නිවන ආදී අර්ථ ගණනාවක් සහිත* ‘අමෘත’ යන්න ද ඇතැම්හු ‘අමුර්ත’ යැ යි ලියති. එ ද වරදෙකි. 58. අභිමුව - මේ වැරැුදි වදන දෙ විදියෙකින් නිවැරැුදි කළ හැකි ය. සංස්කෘත තත්සමයක් ලෙසින් - සංස්කෘත භාෂාවට අයත් රූපයෙන් ම ගතහොත් මෙහි නිවැරැුදි යෙදුම අභිමුඛ වෙයි. ‘මුව’ යන්න (මුඛ යන අර්ථයෙන්* සිංහලයෙහි විනා සංස්කෘතයෙහි නොයෙදෙන හෙයිනි. සිංහලයට අයත් රූපයෙන් ගතහොත් මෙහි ලා ‘අබිමුව’ යන්න ම නිවැරැුදි වෙයි. එහෙයින් වාක් පරිසරය අනුව - මේ හා යෙදෙන අනෙක් වදන් අනුව - සලකා යට කී නිවැරැුදි යෙදුම් දෙකින් කවරක් හෝ යෙදිය හැකි ය. ‘ඉදිරියෙහි’, ‘මුහුණ හමුවෙහි’ යන්න වදනෙහි අරුත යි. සංස්කෘත හෝ පාලි හෝ තත්සම නොවන තන්හි මහාප‍්‍රාණ අක්ෂර සිංහලයෙහි නොයෙදන බව මෙහි දී නැවැත මතකයට නැඟිය යුතු වෙයි. 59. අභිනිෂ්ක‍්‍රමණය - බෞද්ධ සාහිත්‍යයෙහි බෙහෙවින් යෙදෙන මේ වදන බොහෝ දෙනකු නිවැරැුදි වැ වහරවනු දක්නා ලැබෙන නමුදු ඇතැම් විට යට දක්වා ඇති අයුරින් වරදවා ලියනු ද දැකිය හැකි ය. මෙ ද සංස්කෘත තත්සම ශබ්දයෙකි. මෙහි ‘අභි’, ‘නිශ්(ෂ්*’ යන දෙක ම උපසර්ග යි. මෙයින් ‘නිශ්(ෂ්*’ යන උපසර්ගයේ මූල රූපය ‘නිඃ’ යනු යි. ‘ක‍්‍රමු’ ධාතුවෙන් නිපන් ‘ක‍්‍රමණ’ යන වර්තමාන කෘදන්ත රූපයට පෙර යෙදෙන කල් හි ‘නිඃ’ යනු ‘නිෂ්’ බවට හැරේ. ක, ප වර්ගාක්ෂරාදියට පූර්වයෙන් යෙදෙන කල්හි සියලූ විට ‘නිඃ’ යනු මෙසේ ‘නිෂ්’ බවට හැරේ. එ හෙයින් (මූර්ධජ ‘ෂ’ සහිත* අභිනිෂ්ක‍්‍රමණය යන්න ම නිවැරැුදි වදන වේ. මේ රීතිය ම යෙදෙන තව ද බොහෝ සකු වදන් වරදවා යෙදෙනු බෙහෙවින් දක්නා ලැබේ. ඉදිරියෙහි දී එ ද විමැසිල්ලට ලක් කැරේ. 60. අභ්‍යන්තරික - කලින් වරෙක දී දක්වන ලද ‘අධ්‍යාත්ම’ යන්නෙහි වූ වරද ම මෙහි දු දක්නා ලැබේ. සංස්කෘතයෙහි ‘අභි’ උපසර්ගය ‘අන්තර’ ශබ්දයට පෙර යෙදී ඒ හා සන්ධි වූ විට ‘අභ්‍යන්තර’ යන්න නිපැදේ. (මෙහි යෙදෙන්නේ අල්පප‍්‍රාණ ‘ත’ විනා මහාප‍්‍රාණ ‘ථ’ නොවන බව ද විශේෂයෙන් සැලැකිය යුතු වේ.* ඒ හා සම්බන්ධ, එයට අයත් වැනි අරුත් දෙනු පිණිස ‘ඉක’ ප‍්‍රත්‍යය එ වදනට එක් වූ කල්හි වදනෙහි මුලින් ම ඇති ස්වරය වැඞීයෑම - වෘද්ධියට පත් වීම - සංස්කෘත රීතිය අනුව සිදු වේ. එ විට නිවැරැුදි යෙදුම වනුයේ ආභ්‍යන්තරික යන්න යි. 61. අමුල්‍ය - අමිල හෙවත් මිල කළ නොහැකි, අනර්ඝ යන අරුත් දීම පිණිස වහරෙහි යෙදෙන සංස්කෘත තත්සම ශබ්දයෙකි මේ. නිවැරැුදි යෙදු ම අමූල්‍ය යනන යි. ‘මූ’ යනු දීර් වන සැටි සැලැකිය යුතු ය (මූල්‍ය යටතේ විස්තර දැක්වේ*. 62. අර්බුධ - මේ වදන බොහෝ සෙයින් මුද්‍රණ මාධ්‍යයෙහි දක්නා ලැබෙන්නකි. එ හෙයින් බොහෝ දෙන මෙය නිවැරැුදි වදනක් සේ සලකති. මෑතෙක සිට ‘අර්භුද’ යනුවෙන් ද ඇතැමුන් මෙය වහරවන බව දක්නා ලැබේ. ඇතැම් විට, මහාප‍්‍රාණ අකුරු යෙ¥ කල්හි අර්ථය වඩාත් තීව‍්‍ර වන බවක් ඔවුන් සිතනවා විය හැකි ය. මෙහි නිවැරැුදි වදන නම් අර්බුද යන්න යි. මේ සංස්කෘත තත්සමයෙකි. 63. අරලූ - මේ විශිෂ්ට ඖෂධයෙකි. තිපල් කසායෙහි ගැනෙන එක් පලයෙකි. සංස්කෘතයෙහි හරිතකි ආදි නම්වලින් හැඳින්වෙන මෙහි නිවැරැුදි වදන අරළු යන්න යි. වදන අග (මූර්ධජ* ‘ළු’ යෙදෙන සැටි විමසන්න. 64. අරුණළු - වහරට බෙහෙවින් ම කා වැදී ගිය වැරැුදි වදනෙකි මේ. අරුනළු, අරුනලූ ඈ විසින් ද ඇතැමුන් මෙය ලියනු පෙනේ. මේ වනාහි සංස්කෘතයෙහි අරුණාලෝක යන්නට අනුරූප සිංහල වදන යි. මෙහි ‘අරුණ’ යනු හිරු නැෙඟන්නට පෙර නැෙඟනහිර අහසේ නැෙඟන රත් පැහැය යි. ‘අලූ’ යනු එළිය යි, ආලෝකය යි. සිංහලයෙහි ආලෝක අර්ථයෙහි යෙදෙනුයේ ‘අලූ’ විනා ‘අළු’ නො වේ. එ හෙයින් මෙහි නිවැරැුදි වදන ‘අරුණලූ’ යන්න යි. 65. අරිෂ්ඨ - දුෂ්ඨ, විශිෂ්ඨ ආදි අපශබ්ද ගණයට ම වැටෙන වදනෙකි මේ. සංස්කෘත තත්සමයක් වන මෙය යෙදෙනුයේ සිංහලයෙහි අරිටු (දුෂ්ට, අයහපත්* යන අරුත දීම පිණිස යි. ඖෂධ වර්ග තම්බා එහි සාරය පෙරා පිළියෙල කැරෙන ද්‍රව්‍යයක් හඳුන්වනු පිණිස ආයුර්වේදයෙහි මේ වදන භාවිත කැරේ. මේ කවරක් හඳුන්වනු පිණිස යෙදුණ ද මෙහි යෙදිය යුතු (අල්පප‍්‍රාණ* ‘ට’ යන්න මැ යි. (මූර්ධජ* ‘ෂ්’ යන්නට පසු වැ ‘ඨ’ විනා ‘ට’ නො යෙදෙති යි යන වැරැුදි හැඟුම නිසා ‘අරිෂ්ඨ’ යනු ඇතැම්හු යොදති. නිවැරැුදි වදන අරිෂ්ට යනු මැ යි. 66. අරි - අරි යන්න වැරැුදි වදනක් නො වේ. එහෙත් වැරැුදි අරුතෙක යෙදෙන විට මෙය වැරැුදි වදනක් ලෙස සලකන්නට සිදු වේ. එහි නියම අරුත වන්නේ ‘සතුරු’ යන්න යි. දුෂ්ට, නරක ආදි අරුත් දෙනු පිණිස ද වහරෙහි යෙදේ. ප‍්‍රත්‍යාරි යනු නිපැදෙනුයේ ප‍්‍රති + අරි යන දෙක්හි සන්ධියෙනි. ‘අරී’ යන හෙළ වදන මෙයට ඉඳුරා ම වෙනස් වූ අර්ථයක් දෙයි. එයින් කියැවෙනුයේ උතුම්, උසස් යන අරුත යි. සංස්කෘතයෙහි ආර්ය යනුත් පාලියෙහි අරිය යනුත් මේ හා අනුරූප වැ යෙදෙන වදන් ය. ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය යනු බුදු දහමෙහි දැක්වෙන පරිදි, නිවන කරා යෑමට ඇති ඒකායන මාර්ගය යි. පාලියෙහි එය අරිය අට්ඨාංගික මග්ග නමින් හැඳින්වේ. සිංහලයෙන් අරී අටැඟි මඟ යැයි යෙදිය යුතු එය අරි අටඟි මඟ යනුවෙන් ඇතැම්හු යොදත්. එයින් කියැවෙනුයේ සතුරු, දුෂ්ට අංග අටෙකින් යුත් මාර්ගයෙකි. අකුරක් නො ව, පිල්ලකුත් නො ව, පිල්ලෙකිනුත් කොටසක් වැරැුදැවීම නිසා වදනෙක අරුත මුළුමනින් වෙනස් වන සැටි කො තරම් පුදුමයක් ද? වදනක් ලිවීමේ දී අප කො තරම් සැලැකිලිමත් විය යුතු ද යනු මෙයින් මැනැවින් පෙනේ. 67. අලලා - මෙය පුර්ව ක‍්‍රියා පදයෙකි. මෙයට අදාළ අනෙක් ක‍්‍රියා පද ද අලලයි, අලලති, ඇලලූ, ඇලලී ආදි වශයෙන් යොදනු දක්නා ලැබේ. මේ හා අනුරූප වැ සංස්කෘතයේ ‘ආලෝල’ යනු දක්නා ලැබෙතුදු පාලියෙහි දැක්වෙන්නේ ‘ආලෝළ’ යනු යි. ණ - න - ල - ළ අකුරු යෙදුමෙහි දී සිංහලය බෙහෙවින් පාලියට සමාන වේ. වේද සංස්කෘතයෙහි (වෛදික භාෂාවෙහි විනා* ලෞකික සංස්කෘතයෙහි (මූර්ධජ* ‘ළ’ නොයෙදන බව ද වෙසෙසින් සැලැකිය යුතු යි. මේ අනුව අලළා යන්න ම නිවැරැුදි යෙදුම වෙයි. එයට අදාළ අනෙක් ක‍්‍රියා පද ද අලළයි, අලළති, ඇලැළූ, ඇලැළී ආදි වශයෙන් යෙදිය යුතු වේ. ලළ දෙක්හි තැන් මාරුවෙන් අළලා, අළලයි, අළලති ආදිය ද යෙදෙති යි ඇතැමුන් පවසන නමුදු ඒ නිවැරැුදි අදහසක් නො වේ. 68. අලූ - ‘අලූ’ යනු බහ්වර්ථ (බොහෝ අරුත් ඇති* වදනෙකි. නිවැරැුදි අරුතින් යෙදුණු කල ‘අලූ’ යනු වැරැුදි වදනක් නො වේ. මෙහි ඉතා ම ප‍්‍රකට අර්ථය වනුයේ එළිය හෙවත් ආලෝකය යන්න යි. එහෙත් ඇතැම්හු ‘භස්ම’ හෙවත් යමක් දැවීමෙන් පසු ඉතිරි වන කොටස හැඳින්වීමට ද මේ වදන යොදති. එය ඉඳුරා ම වැරැුදි ය. එහි ලා යෙදෙනුයේ ‘අළු’ යන්න යි. එහි අග (මූර්ධජ* ‘ළු’ යෙදෙන සැටි මැනැවින් සැලැකිල්ලට ගත යුතු ය. එ හෙයින් ළිපේ ඇත්තේ අලූ නො ව අළු ය. එහි මුල් රුව (රූපය* වනුයේ ‘හළු’ යන්න යි. ‘හ්’ ලෝපයෙන් ‘අළු’ වේ. 69. අළුත් - මේ ඉතා ම බහුල වැ වහරෙහි දක්නා ලැබෙන වැරැුදි වදනෙකි. මෙයින් ගත හැකි අරුත වනුයේ ‘අළු (භස්ම* ද’ නැතහොත් ‘අළු පවා’ යනු යි. නව යන අරුත දීමට නම් අලූත් යැ යි යෙදිය යුතු වේ. ආලෝක අර්ථයෙහි ‘අලූ’ යන්නට ම අස්ත්‍යර්ථයෙහි (ඇත යන අරුතෙහි* ‘ත්’ තද්ධිත ප‍්‍රත්‍යය එක් වීමෙන් මෙ වදන නිපන් සේ සැලැකේ. නව දේ එළිය සහිත සේ ද පැරැුණි වන කල අඳුරට හැරෙන සේ ද සැලැකුණු බවක් මේ අරුත විමසන කල පෙනේ. තව දුරටත් විමැසිය යුතු වදනෙකි. 70. අළුයම - මෙ ද ‘අළුත්’ යන්න මෙන් ම වහරෙහි නිතර යෙදෙන වැරැුදි යෙදුමෙකි. මෙ සේ ලියුව හොත් ගත හැකි අරුත නම් ‘භස්ම යාමය’ හෙවත් යමක් අළු වන කාලය යි. ආලෝකය සහිත කාලය හැඳින්වීමට නම් (දන්තජ* ‘ලූ’ සහිත වැ අලූයම යැ යි ලිවිය යුතු ය. මැදි රැුය ගෙවී, හිරු පෑයීමට ද පෙර කෙමෙන් එළිය වැටී ගෙන උදය කාලය හැඳින්වීම පිණිස අලූයම යන්න වහරෙහි යෙදේ. 71. අලෙව් - මෙය දෙමළ බසෙහි ‘අෙළෙවි’ යන්නෙන් බිඳී ආ වදනකැ යි සැලැකේ. දෙමළ බසෙහි ‘ල්’ ශබ්දයෙහි ආකාර තුනක් දැක්වීම පිණිස අක්ෂර රූප තුනක් ඇති බව ප‍්‍රකට ය. එහෙයින්, මේ වදන අයත් මුල් (දෙමළ* බසෙහි වහර අනුව යෑමට තැත් කරන ඇතැම්හු ‘අළෙවි’ යැ යි ලියති. එහෙත්, දෙමළ බසින් සිංහලයට බිඳී ආ වදන්හි සියලූ ‘ල’ කාර සිංහලයෙහි දී (දාන්ත්‍ය* ‘ල’ කාරයෙන් දැක්විය යුතු යැ යි සලකා ඇතැම්හු ‘අලෙවි’ යනු වහරති. එහෙයින් ඇතැම් අක්ෂර වින්‍යාස උපදේශකයෝ (වෛකල්පිත වැ* මේ දෙ විදිය ම නිවැරැුදි සේ සලකති. අලෙ (ළෙ*වි යන්න අද වහරෙහි යෙදෙන්නේ (එහි මුල් අරුතින් මඳක් වෙනස් වී* ‘විකිණීම’ යන අරුතිනි. 72. අල්පේච්ච - නිතර යෙදෙන වැරැුදි යෙදුමෙකි. සංස්කෘතයෙහි ‘අල්ප’ යනු ටික, කුඩා, අඩු ආදි අරුත් දෙයි. ‘ඉච්ඡුා’ යනු ආශාව යි. මේ දෙකෙහි සන්ධියෙන් අල්පේච්ඡු යනු නිපැදේ. වදනෙහි අග (මහාප‍්‍රාණ* ‘ඡු’ යෙදීමට විශේෂයෙන් සැලැකිලිමත් විය යුතු ය. ආශාව ඉතා අඩු, නැත හොත් ආශාව නැති යන අරුත මේ වදනින් ලැබේ. 73. අල්පේශාක්‍ය - බොහෝ විට දෙවියන් හා සබැඳිව මේ වදන යොදනු දක්නා ලැබේ. මෙය තැනී ඇත්තේ ‘අල්ප + ඊශ + ආඛ්‍ය’ යන වදන් තුනෙහි එක් වීමෙනි. මෙහි ‘අල්ප’ යන්නෙහි අරුත යට දක්වනු ලැබිණ. ‘ඊශ’ යන්න ඊශ්වර දෙවියන් උදෙසා මෙන් ම අධිපති භාවය, ප‍්‍රධානත්වය යන අරුත් උදෙසා ද සංස්කෘතයෙහි යෙදේ. ‘ආඛ්‍ය’ යනු ‘කියනු ලබන’ යන්න යි. එ විට වදනෙහි සමස්තාර්ථය වනුයේ මන්ද ආධිපත්‍යයක් හෙවත් ප‍්‍රධානත්වයක් ඇති, නැතහොත් අප‍්‍රධාන යන්න යි. ‘ආඛ්‍ය’ යන්නෙහි (මහාප‍්‍රාණ* ‘ඛ’ යෙදීම කෙරෙහි සැලැකිලිමත් විය යුතු යි. එසේ ම, (තාලූජ* ශ යෙදීම ද සැලැකිල්ලෙන් කළ යුතු යි. 74. අළුකුත්තේරුවා - මෙ වදනත් එයින් කියැවෙන තැනැත්තාත් සිංහලයට පිවිස ඇත්තේ පුර්තුගීසි බලපෑමෙනි. පුර්තුගීසි බසෙහි ‘අල්කොවිතේරෝ’ (්කජදඩසඑැසරද* යන වදන ඇසුරින් තැනුණු සිංහල වදනෙකි. මිනිසුනට වෙසඟනන් සපයා දෙන්නා මෙ නමින් හැඳින්වේ. ප‍්‍රතිචීන (බටහිර* භාෂාවලින් බිඳී එන වදන්හි (දාන්තය* න, ල තැබීම වඩාත් නිවැරැුදි නිසා අලූකුත්තේරුවා යන්න හරි වහර සේ ගත යුතු වෙයි. 75. අල්වා - පුරාතන සම්භාව්‍ය ග‍්‍රන්ථවල පවා දැක්වෙන වදනෙකට පද සිද්ධි විමසා බැලූ කල්හි මෙහි වරද මැනැවින් දැකිය හැකි යි. අත් + ල යන දෙ වදන එක් ව පර රූප සාම්‍යයෙන් (පසු පදයේ මුල් අකුර හා පෙර පදයේ අග අකුර හා සමාන වීමෙන්* ‘අල්ල’ යන ධාතුව ක‍්‍රියා මූලය සෑදෙයි. අල්ලා - අල්ලති - ඇල්ලී - ඇල්ලූ ආදි වශයෙන් එය වර නැෙඟ්. ‘අල්ලා’ යනු එහි අපූර්ව ක‍්‍රියා පදය යි. එහි අග ‘ල ’ වෙනුවට ‘ව’ ආදේශ වීමට කිසි දු හේතුවක් නැත. අයථා සාදෘශ්‍යයෙන් හෙවත් ගල්වා, සල්වා ආදි ක‍්‍රියා රූප හා සම කොට ගැනීමෙන් මේ විධි විරෝධ (ක‍්‍රියා* රූපය නිපන් සේ සැලැකිය හැකි යි. 76. අවන් හල - පුරාතන මෙන් ම නූතන ව්‍යවහාරයෙහි ද යෙදෙන වදනෙකි, මේ අවන් හල යනු. වරද ඇත්තේ මේ වදනෙහි නො වේ. එය යෙදෙන අරුතෙහි ය. පුරාතන සම්භාව්‍ය සාහිත්‍යයෙහි මෙය නියම අරුතින් යෙදිණ. ගුත්තිල කාව්‍යයෙහි එන ‘සුරාපාන කරන ලෙසේ - සරා අවන් හල් සහසේ’ වැනි යෙදුම්වලින් එ බව මැනැවින් පෙනේ. ‘අවන් හල’ යන්නෙහි නියම එක ම අරුත නම් (සුරා* පානය කරන ශාලාව යනු යි. සංස්කෘතයෙහි ආපාන ශාලා යනු එයට සම අරුත් දෙයි. එහෙත්, ආහාර ද (සුරා නොවන* පාන ද විකුණන්නට, භුක්ති විඳින්නට ඇති තැනුදු හඳුන්වන්නට නූතන ව්‍යවහාරයෙහි මේ අවන් හල් යන්න, බෙහෙවින් යෙදෙනු දක්නා ලැබේ. වරද ඇත්තේ එ සේ නොනිසි අරුතෙක මෙ වදන යෙදීමෙහි යි. මේ අරුතින්, ඇතැම් ගීවල පවා අවන් හල යනු යෙදෙන්නේ වදනෙහි මිහිරියාව නිසා විය හැකි යි. එ වුව ද බස් වහරෙහි දී සියල්ලට පෙර වදනෙහි සුනිසි අරුතට තැන දිය යුතු යි. කෑම බීම විකුණන, බුදින තැන් සඳහා භෝජන ශාලා, බොජුන් සල් වැනි වදනක් යෙදිය යුතු යි. ඇතැමුන්, අවන් හල් යන සිංහල වදනෙහි සංස්කෘත රූපය යැ යි සිතා දෝ බොජුන් හල් සඳහා ‘ආපන ශාල’ යැ යි යොදති. ‘ආපන’ යන්න කවර බසෙක වත් නැති වදනෙකි. ‘ආපණ’ යැ යි එය නිවැරැුදි කොටගත ද එයින් ලැබෙන්නේ අභිපේ‍්‍රත අර්ථය නො වේ (ආපණ ශාලා යටතේ විස්තර දැක්වේ.* 77. අවුල්පත් - ගැමි වහරෙහි, වෙසෙසින් නුවර යුගයෙහි වහරෙහි යෙදුණු වදනෙකි. අද ද කට වහරෙහි යෙදෙන්නේ බතට නොහොත් ප‍්‍රධාන ආහාරයට පසු වැ කෑමට ගැනෙන අතුරුපස හඳුන්වනුව යි. මෙහි වරද ඇත්තේ ‘අවුල්’ යන්නෙහි යි. එහි නියම වදන ‘අවුළු’ යන්න බව ‘රස මසවුළු’ (මස් + අවුළු = මසවුළු*, එළවුළු (එළ + අවුළු = එළවුළු* වැනි යෙදුම් මඟින් මැනැවින් දැක ගත හැකි ය. එ හෙයින් නිවැරැුදි යෙදුම වන්නේ අවුළුපත් යන්න මැ යි. 78. අවුලනවා - භාව කෘදන්ත පදයෙකි. මෙහි ධාතුව (ක‍්‍රියාවේ ප‍්‍රකෘතිය* ‘අවුළ’ යනු යි. එය අවුළා - අවුළති - ඇවිළී - ඇවිළුෑ ආදි වශයෙන් වර නැෙඟ්. ප‍්‍රයෝජ්‍ය ක‍්‍රියාවෙහි දී අවුළුවා - අවුළුවති ආදි වශයෙන් යෙදේ. එ හෙයින් මෙහි (දන්තජ* ‘ල’ යෙදීම වැරැුදි බව ද (මූර්ධජ* ‘ළ’ ම යෙදිය යුතු බව ද පැහැදිලි ය. නිවැරැුදි වදන ‘අවුළනවා’ යනු යි. 79. අහුළනවා - මෙහි යෙදිය යුතු (මූර්ධජ* ‘ළ’ නො ව, (දන්තජ* ‘ල’ යි නිවැරැුදි වදන ‘අහුලනවා’ ය. එහි මුල් වදන ‘අසුලනවා’ වේ. 80. අවස්ථාවෝචිත - අතිශය බහුල වැ යෙදෙන සාවද්‍ය පදයෙකි. වියත් වහරෙහි පවා නිතර මෙය යෙදෙනු දැකිය හැකි ය. මෙහි පද සිද්ධිය විමසා බැලූ කල්හි වරද කිමෙක් දැයි පහසුවෙන් ම වටහාගත හැකි ය. අවස්ථාවෝචිත යනු සන්ධි වී නිපන් පදයෙකි. අවස්ථා උචිත යන දෙකෙහි සන්ධියෙන් මෙය නිපැදේ. ‘අවස්ථා’ යන්නෙහි අග ඇති ‘ආ’ ස්වරය ‘උචිත’ යන්නෙහි මුල ඇති ‘උ’ ස්වරය සමඟ මිශ‍්‍ර වීමෙන් ‘ ඕ’ යන දීර්ඝ ස්වරය ඇති වෙයි. එ විට අවස්ථ් + ඕ + චිත ඝ අවස්ථෝචිත යනු නිපැදේ. නිවැරැුදි යෙදුම මේ අවස්ථෝචිත යන්න යි. අවස්ථාවෝචිත යනු නිපැදීමට නම් ‘අවස්ථා’ යනු ‘උචිත’ යන්න හා සන්ධි විය යුතු යි. අවස්ථාව යන ඒක වචනයෙහි වර නැඟුණු පදය එසේ සන්ධි නොවන බැවින් අවස්ථාවෝචිත යන්න මුළුමනින් ම වැරැුදි වදනෙකි. වහරෙහි දිගු කලක් පුරා යෙදුණ ද, වියතුන් යැ යි සැලැකෙන්නවුන් ගේ වහරෙහි පවා නිරතුරු වැ යෙදුණ ද මෙබඳු අපශබ්ද නිවැරැුදි සේ සැලැකිය හැකි නොවන බව වෙසෙසින් සැලැකිය යුතු කරුණෙකි. 81. අෂ්මරී - මේ සංස්කෘතයෙහි එන වදනෙකි. මෙහි යෙදිය යුතු (මූර්ධජ* ‘ෂ්’ නොව (තාලූජ* ‘ශ්’ යනු යි. එ විට නිවැරැුදි යෙදුම ‘අශ්මරී’ යනු යි. සංස්කෘතයෙහි ‘අශ්’ යනු ගලට යෙදේ. ශරීරයෙහි (මූත‍්‍රාශයය, පිත්තාශයය ආදි* ඇතැම් තන්හි ගල් හටගැනීම නිසා හටගන්නා රෝගය හඳුන්වනු පිණිස ආයුර්වේදයෙහි ‘අශ්මරී’ යන්න යෙදේ. 82. අෂ්ඨ - මෙය ද ඉතා බෙහෙවින් දක්නා ලැබෙන සාවද්‍ය ව්‍යවහාරයෙකි. (මූර්ධජ* ‘ෂ්’ ශබ්දයට පසු වැ (ට, ඨ දෙකින් එකක් යෙදෙන කල්හි* අනිවාර්යයෙන් ම (මහාප‍්‍රාණ* ‘ඨ’ ම යෙදිය යුතු යැයි සිතන්නෝ මෙ බඳු අපශබ්ද ප‍්‍රචලිත කැර හරිති. මෙහි නිවැරැුදි වදන නම් ‘අෂ්ට’ යන්න යි. මේ හා සැබැඳි වැ යෙදෙන අෂ්ඨවිධ, අෂ්ඨපාන, අෂ්ඨපරිෂ්කාර, අෂ්ඨාංග, අෂ්ඨාසු ආදි සියලූ වදන් ද වැරැුදි බවත් ඒ අෂ්ටවිධ, අෂ්ටපාන, අෂ්ටපරිෂ්කාර, අෂ්ටාංග, අෂ්ටාසු ආදි වශයෙන් නිවැරැුදි විය යුතු බවත් වෙසෙසින් සැලැකුව මනා වෙයි. 83. අව්රුදු - මෙහි නිවැරැුදි වචදන ‘අවුරුදු’ යන්න යි. වැඩි දෙනකු ඒ නිවැරැුදි (අවුරුදු* වදන ම යොදන නමුත් කලාතුරෙකින් ඇතැමකු (හල් ‘ව’ යන්න සහිත වැ* අව්රුදු යැ යි ද ලියනු පෙනේ. ඓතිහාසික වාග්විද්‍යා න්‍යායයෙහි එය සංස්කෘතයෙහි ‘සංවණර’ යන්නෙන් බිඳී එන්නකැ යි කියැවේ. එ කෙ සේ වතුදු පුරාතන සම්භාව්‍ය ව්‍යවහාරය අනුව බලන කල්හි දු ‘අවුරුදු’ යන්න ම නිවැරැුදි වදන සේ සැලැකුණු බව පෙනේ. 84. අවශේෂ - ඇතැම් විට ‘අවශේස’ යැයි ද මෙය ලියනු දක්නා ලැබේ. නිවැරැුදි යෙදුම වන්නේ ‘අවශේෂ’ යනු යි. (ශේෂ යටතේ සවිස්තර වැ දැක්වේ.* 85. අශෘ - මේ සංස්කෘතයෙන් පැමිණි වදනෙකි. නිවැරැුදි විය යුත්තේ ‘අශ‍්‍රැ’ යනුවෙනි. අරුත ‘කඳුළු’ යනු යි. ‘ශ්රු’ ශබ්දය දක්වනු වස්, (සංස්කෘත තත්සම ආදියෙහි* යෙදිය යුතු ‘ශ‍්‍රැ’ රූපය යි. ‘ශෘ’ රූපයෙන් ඒ ශබ්දය නො දැක්වේ. එයින් දැක්වෙනුයේ ‘ශ්ර්’ යන ශබ්දය යි. එ හෙයින් ඇතැමුන් බහුල වැ යොදන ‘ජනශෘති’, ‘බහුශෘත ’ ආදිය ද ඉඳුරා ම සාවද්‍ය වේ. 86. අස්ති / අස්ථි - මේ දෙක ම වැරැුදි යෙදුම් නො වේ. වැරැුදි වනුයේ යෙදෙන අරුත අනුව යි. අස්ති, අස්ථි දෙක ම සංස්කෘත තත්සම වේ. අස්ති යනු පාලියෙහි ‘අස්ථි’ යි යෙදේ. සිංහලයෙහි ‘ඇති’ යන්න ඒ අරුත දෙයි. අස්ථි යනු පාලියෙහි දී ‘අට්ඨි’ වේ. සිංහලයෙහි ‘ඇට’ යි. මේ අනුව, ‘ඇට’ අරුත දීම සඳහා අස්ති ද ‘ඇති’ අරුත දීම සඳහා ද අස්ථි ද යෙදීම වැරැුදි වේ. 87. අහිකුණ්ටික - සර්පයන් අල්ලන්න නොහොත් නටවන්නා හඳුන්වනුව සංස්කෘතයෙහි ‘ආහිකුණ්ඨික’ යනු යෙදේ. පාලියෙහි දී එය ‘අහිගුණ්ඨික’ වේ. නිවැරැුදි වදන් වනුයේ එ දෙක යි. අහිකුණ්ටික යනු වැරැුදි යෙදුමෙකි. 88. අලූ - භස්ම අරුතේ යෙදිය යුත්තේ (මූර්ධජ* ‘ළු’ අළු යන්න බව ‘අලූත්’ වදන විමැසීමේදී මෙයට පෙර ද සඳහන් කැරිණි. ඒ අනුව, අළු සහිත වීම නිසා හෝ අළු පැහැය නිසා හෝ ‘අළු’ යන්න සහිත වැ යෙදෙන අළු කෙසෙල්, අළු කොබෙයියා, අළු ගිරවා, අළු පුහුල් ආදියෙහි පමණක් නොව අළු හුනු, අළුහම් ආදියෙහි ද (මූර්ධජ* ‘ළු’ සහිත ‘අළු’ යන්න ම යෙදිය යුතු බව මැනැවින් සැලැකිල්ලට ගත යුතු වෙයි. 89. අළාමක - මූඪ, බොළඳ වැනි අරුත්හි යෙදෙන්නේ (දන්තජ* ‘ලා’ සහිත ‘ලාමක’ යන වදනයි. ඒ සංස්කෘත තත්සමයෙකි. එයට විරුද්ධාර්ථයෙහි ‘අ’ එකතු කළ කල්හි නිපැදෙනුයේ ‘අලාමක’ යන්නයි. 90. අංකුර - නව දළු, මොටෙයි වැනි අරුත්හි යෙදිය යුතු ‘අංකුර’ හෙවත් අකුර යන්නයි. මෙ ද සංස්කෘත තත්සමයෙකි. මේ හා අනුරූප හෙළ වදන වන්නේ අකුරු යන්නයි. අංකුර යන්නෙහි ‘කු’ යන්නෙහි කෙටි පාපිල්ල විනා දිගු පාපිල්ල නොයෙදෙන බව සැලැකිල්ලට ගත යුතු යි. 91. අංගන - මෙද පාලි - සංස්කෘත තත්සමයෙකි. මෙහි යෙදෙන්නේ (මූර්ධජ* ‘ණ’ යන්නයි. එ හෙයින් නිවැරැුදි වදන වන්නේ ‘අංගණ’ හෙවත් අගණ යන්න යි. මෙහි අරුත නම් මිඳුල යි. රජ මැඳුරෙහි මිඳුල රාජාංගණ වේ. මේ හා අනුරූප වැ යෙදෙන හෙළ වදන් වන්නේ ‘අඟණ’ , ‘අඟුණු’ යනු යි. මෙහි ලා සැලැකිය යුතු තව ද කරුණක් නම් පාලියෙහි මෙන් ම සංස්කෘතයෙහි ද යෙදෙන (දන්තජ* ‘න’ සහිත ‘අංගනා’ හෙවත් අගන ශබ්දයක් ඇති බවයි. එය කාන්තා හෙවත් ස්ත‍්‍රී අර්ථයෙන් යෙදේ. අංගනාව නම් කාන්තාව යි. රාජාංගනා (රාජාගනා* නම් රාජ කාන්තාවයි. අංගනා ශබ්දය හා අනුරූප වැ සිංහලයෙහි යෙදෙනුයේ ‘අඟන’ යන්නයි. රජඟන වරඟන ආදිය එ සේ යෙදෙන වදන් වෙයි.